Ομάδα Δασκάλων του 132ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών - Σχολικό Συγκρότημα Γκράβας

Γιώργος Τσιάκαλος 10 Σεπτεμβρίου 2008

Ένα παράδειγμα καλής πρακτικής.

Το 132ο δημοτικό σχολείο της Αθήνας βρίσκεται σε μια υποβαθμισμένη περιοχή και ο μαθητικός του πληθυσμός αποτελείται κυρίως από παιδιά φτωχών οικογενειών. Το ποσοστό των παιδιών από οικογένειες μεταναστών βρίσκεται σταθερά πάνω από 70%. Μέχρι πριν 8 χρόνια ήταν ένα σχολείο με χαμηλές μαθησιακές επιδόσεις και «στιγματισμένο» στην κοινή γνώμη. Η διευθύντρια που το ανέλαβε τότε ξεκίνησε ένα πρόγραμμα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης που περιελάμβανε:
• Οργάνωση μαθημάτων μητρικής γλώσσας για τα παιδιά των μεγαλύτερων γλωσσικών ομάδων (αλβανικά, ρωσικά, αραβικά). Τα μαθήματα γίνονταν το απόγευμα και στην αρχή χρηματοδοτήθηκαν από το πρόγραμμα Ολυμπιακής Παιδείας (πρόγραμμα που οργανώθηκε από το Υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας ως συνοδευτική δραστηριότητα των Ολυμπιακών αγώνων ης Αθήνας).
• Οργάνωση μαθημάτων ελληνικής γλώσσας για τους μετανάστες γονείς. Τα μαθήματα προσφέρονταν από τους/τις εκπαιδευτικούς του σχολείου την ίδια ώρα που γινόταν το μάθημα της μητρικής γλώσσας για τα παιδιά. Δίδασκαν Οι εκπαιδευτικοί του σχολείου δίδασκαν αμισθί (δηλαδή οι εκπαιδευτικοί που ήταν το πρωί δάσκαλοι των παιδιών γίνονταν το απόγευμα δάσκαλοι των γονέων) εντάσσοντας τη δραστηριότητα αυτή στο πλαίσιο της συνεργασίας των εκπαιδευτικών με τους γονείς.
• Οργάνωση δραστηριοτήτων με γονείς και μαθητές όλων των εθνοτήτων. Από τις δραστηριότητες αυτές προέκυπτε σημαντικό διδακτικό υλικό για την διδακτική πράξη.
• Ένταξη των γονέων όλων των εθνοτήτων στην εκπαιδευτική διαδικασία ως «εκπαιδευτικών».
• Τροποποίηση της καθημερινότητας του σχολείου. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η αντικατάσταση (στην –υποχρεωτική- πρωινή προσευχή) του «πάτερ ημών» με ένα ποίημα-προσευχή του Γιάννη Ρίτσου, έτσι ώστε να μπορούν να συμμετέχουν σ’ αυτήν τα παιδιά όλων των θρησκειών.
Η αξιολόγηση έδειξε
• Ικανοποίηση των παιδιών και των γονιών τους από το σχολείο
• Άνοδο των επιδόσεων όλων των μαθητών στον γνωστικό τομέα
• Γρήγορη ένταξη των παιδιών με μεταναστευτικό υπόβαθρο
• Δραστήρια συμμετοχή των μεταναστών γονέων στο σύλλογο γονέων
• Πλήρη έλλειψη φαινομένων βίας, ξενοφοβίας και ρατσισμού σε παιδιά και γονείς (σε αντίθεση με την ύπαρξη τέτοιων φαινομένων σε άλλα σχολεία της περιοχής).
• Υποστήριξη όλων των αλλαγών από όλους τους γονείς.
Το σχολείο έγινε πολύ γνωστό σε όλη την Ελλάδα και αναδείχτηκε σε πρότυπο για τα άλλα σχολεία.

Όμως…
Το Νοέμβριο του 2007 στο πλαίσιο της αξιολόγησης των διευθυντών η διευθύντρια του σχολείου κρίθηκε αρνητικά και μετατέθηκε σε άλλο σχολείο, επειδή θεωρήθηκε ότι όλες αυτές οι, κατά κοινή ομολογία πολύ θετικές, δραστηριότητες έγιναν «καθ’ υπέρβασιν» όσων προβλέπονται από την ελληνική νομοθεσία. Ο νέος διευθυντής κατήργησε όλες τις δραστηριότητες και επανέφερε την προηγούμενη κατάσταση έως ότου ψηφιστεί νόμος που θα προβλέπει για όλα τα σχολεία τις σχετικές δραστηριότητες.
Για τους ακραίους εθνικιστικούς κύκλους το παράδειγμα καλής πρακτικής του 132ου σχολείου της Αθήνας στη διαπολιτισμική εκπαίδευση καταγγέλλεται ως «παράδειγμα εθνικής προδοσίας».

Συμπέρασμα
Η υπόθεση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης αφορά μόνο κατά ένα μέρος την ανάπτυξη κατάλληλης παιδαγωγικής τεχνογνωσίας - Σε ένα πολύ μεγάλο μέρος είναι υπόθεση πολιτικής βούλησης, η οποία με τη σειρά της είναι αποτέλεσμα της γνώσης ότι η διαπολιτισμική εκπαίδευση δεν είναι θέμα επιλογής, αλλά είναι υποχρέωση των εκπαιδευτικών συστημάτων να καλλιεργήσουν στα παιδιά τις απαραίτητες ικανότητες γι επιτυχή διαχείριση της πολυπολιτισμικότητας που υπάρχει στη σημερινή κοινωνία.
Στο παραπάνω πλαίσιο είναι σημαντικό να κατανοηθεί ότι η ενασχόληση με τη διαπολιτισμική εκπαίδευση δεν επιτρέπεται να ταυτίζεται αποκλειστικά με την ανάγκη αλλαγών στο περιεχόμενο και στον τρόπο διδασκαλίας σε τάξεις με εθνικά ή/και γλωσσικά μικτό μαθητικό πληθυσμό (και να δίνεται έτσι η εντύπωση ότι αποτελεί «ιδιαίτερη προσφορά» στα παιδιά των μεταναστών και των μειονοτήτων).
Στην πραγματικότητα η διαπολιτισμική εκπαίδευση είναι αναγκαία ακόμη και όταν δεν υπάρχουν παιδιά μεταναστών και μειονοτήτων σε ένα σχολείο, καθώς αποτελεί την αναγκαία μορφή εκπαίδευσης σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από
• πλουραλισμό στις μορφές διαβίωσης (μορφές οικογενειακής οργάνωσης, τρόποι διασκέδασης, πολυμορφία στη θρησκευτικότητα και στη λατρεία, ερωτικές επιλογές, πρότυπα ζωής και άλλα), και
• διεθνοποίηση των συνθηκών εργασίας και ζωής (ένα παιδί που μπαίνει σήμερα στο σχολείο είναι βέβαιο ότι σε κάποια περίοδο της ζωής του θα εργαστεί και θα ζήσει σε ένα διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον από αυτό στο οποίο γεννήθηκε και στο οποίο πήγε σχολείο).
Συνεπώς, η διαπολιτισμική εκπαίδευση καλείται να προετοιμάσει τους νέους ανθρώπους για τη ζωή σε μια τέτοια κοινωνία, γιατί σε αυτή την κοινωνία θα ζήσουν οι ίδιοι, και πρέπει να μπορούν να το κάνουν με επιτυχία -προς ίδιον όφελος. Απότοκο αυτής της εκπαίδευσης, και μόνον αυτής, θα είναι και εκείνο που επιδιώκει η «παραδοσιακή» διαπολιτισμική εκπαίδευση: η προθυμία και η ικανότητα αποδοχής και σεβασμού της εθνικής ετερότητας (και των πολιτισμικών στοιχείων που συνδέονται με αυτήν).

http://www.eled.auth.gr/tsiakalos/