Ομάδα Δασκάλων του 132ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών - Σχολικό Συγκρότημα Γκράβας

[ ΓΝΩΜΗ ] Παιδεία: o δρόμος για την ένταξη των μεταναστών
Της Θάλειας Δραγώνα

Η αρμονική ένταξη των μεταναστών στην κοινωνία είναι ένα από τα πιο επίκαιρα πολιτικά ζητήματα. Ίσως ο σημαντικότερος θεσμός προς αυτήν την κατεύθυνση και μάλιστα νωρίς και αποτελεσματικά είναι το σχολείο, ενώ η Παιδεία είναι ο πιο εύφορος δρόμος μετάδοσης στις νέες γενιές των ιδεολογικών όπλων για να εξελιχθούν σε πολίτες ικανούς να συνεργάζονται με τον διαφορετικό διπλανό τους για ένα καλύτερο μέλλον.

Το ΠΑΣΟΚ εντόπισε νωρίς τόσο το πρόβλημα όσο και τη σημασία της πολιτικής παρέμβασης για την εκπαίδευση των αλλοδαπών παιδιών. Πρώτο βήμα ήταν ο Νόμος 2413 του 1996 για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση, επί υπουργίας Παιδείας Γιώργου Παπανδρέου, που μεταξύ άλλων ίδρυσε τα Σχολεία Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης και σχετική Ειδική Γραμματεία στο υπουργείο Παιδείας.

Μοχλός προόδου
Η αντίληψη του ΠΑΣΟΚ στηρίζεται στη σημασία που αποδίδει γενικά στην εκπαίδευση όσο και στην ευρύτερη αρμονική ένταξη των παιδιών με διαφορετική κουλτούρα, γλώσσα και θρησκεία. Την ένταξη αυτή την κατανοεί ως συστατική της δημοκρατικής κοινωνίας και ως μοχλό προόδου της χώρας.

Οι αλλοδαποί μαθητές σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του 2007 είναι 8% του συνόλου των μαθητών σε όλες τις βαθμίδες, 9% στο δημοτικό, 7% στο γυμνάσιο-λύκειο και 8% στα ΤΕΕ. Περίπου 100.000 παιδιά που γεμίζουν τα σχολεία είναι νέο αίμα και κέρδος σε μια χώρα με οξύ δημογραφικό πρόβλημα.

Είναι όμως πολλά και δύσκολα τα προβλήματα των αλλοδαπών παιδιών στην εκπαίδευση, μεγάλες οι ανεπάρκειες, αβοήθητοι οι εκπαιδευτικοί, μεγάλο ποσοστό αλλοδαπών μαθητών «ανεπιθύμητοι» σε διάφορα σχολεία, η κοινωνική και οικονομική κατάσταση των περισσότερων οικογενειών δεν ευνοεί την επίδοση, οι προκαταλήψεις εμποδίζουν την ένταξη.

Παντού στον κόσμο, τα προβλήματα επίδοσης των μαθητών είναι κοινωνικά, ενώ τα προβλήματα ένταξης διαφορετικών μαθητικών πληθυσμών είναι ιδεολογικά.

«Ζώνες προτεραιότητας»
Χρειάζεται να προβλεφθούν συγκεκριμένοι δείκτες, με βάση τους οποίους θα γίνει ο εντοπισμός των σχολικών μονάδων που έχουν τις μεγαλύτερες ανάγκες (π.χ. ποσοστό αλλόγλωσσων μαθητών, ύψος μαθητικής διαρροής, απόκλιση από τον εθνικό μέσο όρο πρόσβασης στις επόμενες βαθμίδες). Με βάση αυτούς τους δείκτες πρέπει να οριστούν «ζώνες εκπαιδευτικής προτεραιότητας». Αυτό σημαίνει στις υποβαθμισμένες περιοχές, αλλά και τα σχολεία από όπου υπάρχει τάση να φεύγουν οι μαθητές εξαιτίας του πολλαπλασιασμού εγγραφών αλλοδαπών παιδιών, να παρέχονται από το κράτος ειδικά πρόσθετα κονδύλια. Πρόκειται για μέτρα θετικών διακρίσεων, με άνιση κατανομή πόρων που έχουν στόχο την ισότητα στο θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα της εκπαίδευσης.

Το ΠΑΣΟΚ έχει υιοθετήσει τη έννοια του ανοιχτού σχολείου στην κοινωνία: ένα σχολείο που θεωρεί τις πολιτισμικές διαφορές πλούτο, που σέβεται τις διαφορετικές ταυτότητες και δεν αποκλείει τη μητρική γλώσσα από το σχολείο, που συμμαχεί με τους γονείς με διαφορετική γλώσσα και κουλτούρα. Αν η γλώσσα και ο πολιτισμός των μαθητών δεν έχουν θέση μέσα στο σχολείο, τότε δεν έχουν θέση και στην κοινωνία.

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών
Εξαιρετικά σημαντικός είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών. Η βασική εκπαίδευση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες και ανάγκες. Οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να πιστέψουν ότι η ομοιογένεια της σχολικής τάξης είναι φαντασιωτική κατασκευή, να μάθουν πώς διδάσκεται η ελληνική ως ξένη γλώσσα, ποια είναι τα γενεσιουργά αίτια των προκαταλήψεων και του ρατσισμού, πώς θα καταλάβουν τους μαθητές που διαφέρουν πολιτισμικά από τους ίδιους. Χρειάζεται να ενστερνιστούν την άποψη ότι το σχολείο είναι χώρος διαλόγου πολιτισμού και γλωσσών. Και βέβαια χρειάζεται να τους δοθούν τα περιθώρια να δουλέψουν ως τέτοιοι. Η διευθύντρια του 132ου Δημοτικού Στέλλα Πρωτονοτάριου, που επιδίωξε και πέτυχε διαφορετική προσέγγιση των μεταναστών μαθητών και των γονιών τους, βρέθηκε στο εδώλιο της κατηγορουμένης.

Το σχολείο έχει μεγάλο μερίδιο στην άρση του αποκλεισμού των παιδιών των μεταναστών. Άλλο τόσο έχει η Πολιτεία που αρνείται να διευκολύνει την πολιτογράφηση αυτών που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν στην Ελλάδα. Εάν θέλουμε κοινωνική συνοχή, θα πρέπει να επανασχεδιάσουμε τους μηχανισμούς που μέχρι σήμερα τροφοδοτούν τον αποκλεισμό.

Η Θάλεια Δραγώνα είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και βουλευτής Επικρατείας ΠΑΣΟΚ

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=12&ct=8&artid=4525535